“Latarnik” Henryka Sienkiewicza należy do tzw. nowel amerykańskich. Utwór powstał pod koniec lat 80-tych XIX wieku. Pomysł fabuły zaczerpnął Sienkiewicz z opisanej w prasie historii latarnika Sielawy, który, czytając powieść “Murdelio” Kaczkowskiego, nie zapalił latarni. Pisarz stworzył postać polskiego emigranta-tułacza, tak charakterystyczną dla czasów po klęsce powstania listopadowego, i włożył mu w ręce “Pana Tadeusza”. Jest Skawiński symbolem polskiego emigranta, który walczył o wolność i sprawiedliwość wszędzie tam, gdzie było to możliwe, i który nie mógł wrócić do ojczyzny.

“Latarnik ” jako nowela

Nowela jest utworem prozatorskim o niewielkich rozmiarach i skondensowanej, jednowątkowej fabule. Dokładnie tak jest w “Latarniku (dostępnym w księgarni internetowej)”, dzieje Skawińskiego są jedynym wątkiem tego utworu. Nowela ma z reguły dokładnie zarysowany punkt kulminacyjny, czyli moment zwrotny w życiu bohatera. Takim momentem w utworze Sienkiewicza jest oczywiście lektura “Pana Tadeusza” przez latarnika. Powoduje silne wzruszenie, “powrót” do miejsc ukochanych. Skutkiem było niezapalenie latarni i zwolnienie z pracy.

Charakterystyka Skawińskiego

Jest to już stary człowiek. W młodości walczył w powstaniu listopadowym. Aby uniknąć carskich represji, zmuszony był wyemigrować z kraju. Był to człowiek niesamowicie uczciwy. Nigdy nikogo nie oszukał, być może nazbyt wierzył ludziom –  sam stał się kiedyś ofiarą nieuczciwego wspólnika. Zaznał w życiu wielu niepowodzeń, lecz wciąż miał siłę do walki. Nie załamywał się, zaczynał od nowa. Na pewno był człowiekiem wrażliwym i uczuciowym oraz patriotą, kochającym ojczyznę. Nie tylko walczył o jej wolność, ale też całe życie za nią tęsknił i marzył o powrocie. Jego pozytywne cechy dostrzegł i docenił konsul Stanów Zjednoczonych, Falconbridge,dlatego też zdecydował się powierzyć mu posadę latarnika. Utrata pracy nie załamała Skawińskiego, gdyż zyskał coś cennego. Ojczyzna, o której już prawie zapomniał, “powróciła” do niego razem z “Panem Tadeuszem”, a to dodało mu sił.